अत्र पाणिनिमहर्षिणा प्रोक्तदिशा संस्कृतभाषायाः साधुत्वमधिकृत्य चर्चा विधीयते।
स्वागतम् अत्र सर्वेषाम् संस्कृतप्रेष्ठानाम् भवतां सम्मतिभिः उत्तरैः प्रश्नैश्च सहकृतानाम्॥
बलरामशुक्लः
दैनन्दिनम्
मई 2012 सो मँ बु गु शु श र « जन 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 मम विषयाः
शब्द-वर्गाः
-
चर्च्-अध्ययने
balramshukla on पाणिनिशाला Ayurvedanarayanan on पाणिनिशाला kalivaradhan on पाणिनिशाला kalivaradhan on तस्मै पाणिनये नमः balramshukla on … Vasu on … bharateeya on … bharateeya on … balramshukla on पाणिनिशाला Brijesh mishra on पाणिनिशाला Kriti on उपधादीर्घभेदः कस्मात्?? Kriti on पाणिनिशाला balramshukla on पाणिनिशाला balramshukla on उपधादीर्घभेदः कस्मात्?? Kriti on उपधादीर्घभेदः कस्मात्?? -
प्रत्यग्र-प्रयत्नाः
एते विषयाः
जगति जयतु पाणिनीय-तन्त्रम्
जगति जयतु पाणिनीय-तन्त्रम् सकलप्रबन्धप्रवेशसिद्धिमन्त्रम्॥
question 1
avadheeraya how to made this dhatu roop?
हार्दिकं स्वागतम् माधवब्रजेशौ भवतोः पणिनिब्लोग्मध्ये !!!
वर्तते चुरादिगणे अवधीर इति धातुः(क्रमसंख्या ३८६) । तेन सिध्यति शब्दोऽयम्।
यथा- अवधीर+णिच्+शप्+तिप्
अवधीर्+इ+अ+ति (अनुबन्धलोपः, अतो लोपः)
अवधीरे+अति (सार्वधातुकार्धधातुकयोः)
अवधीरयति (एचोऽयवायावः)
ध्यातव्यम् यत् अयम् धातुः उपलब्धेषु सर्वेषु धातुपाठेषु न गृहीतः परन्तु मैत्रेयक्षीरस्वामिभ्यां व्याख्यातः।
पश्यताम्-”पाणिनीयधातुपाठसमीक्षा” – भगीरथप्रसादत्रिपाठी (पृ.सं.५७४)।
कृपया मम अपि शङ्कायाः समाधानं कुर्वन्तु–
खलपूः(प्रथमा-एकवचन)इति सिद्धौ “खलपू स्”-इति जाते “हल्ड्याब्भ्यो दीर्घात् सुतिस्यपृक्तं हल्” इत्यनेन सूत्रेण (दीर्घान्त खलपू एत्यस्य पश्चात् सु-इत्यस्य अपृक्त )सकारस्य किमर्थं लोपः न भवति ?
खलपू शब्दः न हलन्तः न ङ्यन्तः न आबन्तः। सूत्रे दीर्घशब्दः ङ्यन्त-आबन्तयोः विशेषणम् । केवलं दीर्घत्वम् सुलोपाय न अलम्। ङ्यन्त-आबन्तौ यदा दीर्घौ तदैव सुलोपः।
धन्यवादः महोदय | अवगतम् मया |
please define the anubandh lope
उत्तमः प्रश्नः!
अनु=पश्चात् बद्ध्यते इति अनुबन्धः। अर्थात् इत्सञ्ज्ञक-वर्णाः। तेषां लोपः अनुबन्ध-लोपः।
आचार्येण १/३/२ तः १/३/८ पर्यन्तम् (१)वर्णानाम् इत्-सञ्ज्ञा कृता ;
१/३/९ तम-सूत्रेण च तेषां विहित-इत्-सञ्ज्ञकानां (२)लोपः आदिष्टः।
उभय-कार्ययोः समेकितं नाम वर्तते ’अनुबन्ध-लोप’ इति।
वैयाकरणैः लाघव-वशात् अयं शब्दः प्रयुज्यते ।
पाणिनिना अस्य शब्दस्य
प्रयोगः न कृतः॥
भूयोऽपि स्वागतम्!!
हरि ॐ ।
नमस्कारः ।
पाणिनी महर्षेः गणपाठः अस्ति इति शृतं मया । परन्तु अन्तर्जालपुठे कुत्रापि द्रष्टुं न शक्यते । संस्कृतपुस्तकालये अपि धातुपाठः एव विध्यते । गणपाठः इति पृथक् भवति वा इति शंसयनिवारणं कृपया कुरुताम् ।
धन्यवादः
कलिवरदः
अवधीरयतीतिशब्दनिष्पत्तिविवरणे भवता “पश्यताम्-”पाणिनीयधातुपाठसमीक्षा”” इति लिखितं दृश्यते । कर्मण्र्यर्थे यकि शित्प्रत्ययाभावात् “पाघ्राध्मास्थृा……” इतिसूत्रविहितः पश्यादेशो न भवेत् किल? दृश्यतामित्यस्यैव साधुता मयाधीता । पश्यातामिति कथं भवतीति दयया विशदीक्रियताम् ।
नमो’स्तु श्रीमते आयुर्वेदनारायणाय !!
स्वागतम् अत्रभवतो’त्र पाणिनिशालायाम् !
सम्यगवलोकितम् श्रीमता ! धन्यवादास्तदर्थम्!
पश्यतु ! मयात्र स्वकीयच्छात्रद्वयाय लिखितमेतत्- भवन्तौ पश्यताम् इति !! ग्रन्थनाम्नि द्वितीया न प्रयुक्ता येन तस्य मूलनाम अवगतम् स्यात् !
इति इत्यव्ययम् आदाय व्याख्येयम् तत् !निपातेन अभिहितत्वात् ग्रन्थे प्रथमा सेत्स्यति !-”पाणिनीयधातुपाठसमीक्षा” इति पश्यताम् भवन्तौ ।
इतिवद् अवधेयम् तत्!
bhuyo’pi svaagatam!
namo’stu!