’राजन्+स्’ (राजन् १/१) इत्यत्र सकारस्य ’संयोगान्तस्य लोपः’(पा.८/२/२३) इति सूत्रेण कथम् न?
(श्रीविजयजैनेन जिज्ञासितम्, nov.23/11/2009, evening)
दैनन्दिनम्
मम विषयाः
शब्द-वर्गाः
-
चर्च्-अध्ययने
balramshukla on पाणिनिशाला Ayurvedanarayanan on पाणिनिशाला kalivaradhan on पाणिनिशाला kalivaradhan on तस्मै पाणिनये नमः balramshukla on … Vasu on … bharateeya on … bharateeya on … balramshukla on पाणिनिशाला Brijesh mishra on पाणिनिशाला Kriti on उपधादीर्घभेदः कस्मात्?? Kriti on पाणिनिशाला balramshukla on पाणिनिशाला balramshukla on उपधादीर्घभेदः कस्मात्?? Kriti on उपधादीर्घभेदः कस्मात्?? -
प्रत्यग्र-प्रयत्नाः
एते विषयाः
जगति जयतु पाणिनीय-तन्त्रम्
जगति जयतु पाणिनीय-तन्त्रम् सकलप्रबन्धप्रवेशसिद्धिमन्त्रम्॥
answer later!!
” संयोंगान्तस्य लोपः ” इति अनेन सूत्रेण सकारस्य लोपः न भवति यतोहि “रातसस्य ” सूत्रेण नियमनं क्रियते यत संयोगे रकारास्योतर सकारस्य एव लोपः भवेत !
कविते!
स्वागतम् पाणिनेः ब्लाग्-मध्ये।
रात्सस्य(०८/२/२४) नात्र प्रवर्तते। यतः अत्र सकारः रेफात् परं न विद्यते
वस्तुतः “हल्ङ्याब्भ्यो दीर्घात् सुतिस्यपृक्तम् हल्” (६/१/६७) इति सूत्रं सुलोपस्य विशिष्टं सूत्रम्।
’संयोगान्तस्य लोपः’(पा.८/२/२३) अनेन लोपः यदि क्रियेत तथापि ङ्यन्त्-आबन्तेभ्यस्तु लोपार्थम् “हल्ङ्याब्भ्यो दीर्घात् सुतिस्यपृक्तम् हल्” (६/१/६७) एतद् आवश्यकम् एव । अतः संयोगान्तस्य लोपः इत्यनेन सम्भवन् अपि लोपः न्याय-वशाद् अनेनैव प्रवर्तते।
अवगतम् खलु?
वस्तुतः,
यदि ’संयोगान्तस्य लोपः’(पा.८/२/२३) इति लोपः स्यात् तदा राजान् इत्यत्र न्लोपः न स्यात् । यतः असौ सकार-लोपः ’”नलोपः प्रातिपदिकान्तस्य(८/२/७/” इति दृष्ट्या असिद्धः। उभयोः त्रिपाद्याम् विद्यमानत्वात्।
पश्यतु काशिकाम् —(६/१/६७)
संयोगान्तस्य लोपे हि नलोपादिर्न सिद्ध्यति।
रात् तु ते नैव लोपः स्यात् हलस्तस्माद् विधीयते॥
भवतः व्याकरणविषयेऽपि ब्लाग् अस्तीति अहं न जानमि स्म। उत्तममस्ति।
namskar sir g, muje samajh aa gya..dhanyewad…
ok! Kavitaa!!